Ý nghĩa của khoảnh khắc ‘AHA’

Ý nghĩa mang đầy tính nghệ thuật và khoa học ẩn chứa trong khoảnh khắc ‘À HÁ’

Có điều gì đó thật sự khác biệt xảy ra trong não của chúng ta khi một ý tưởng hay ho bất chợt xuất hiện. Những ý tưởng đột phá là tập hợp đỉnh cao của vô vàn suy nghĩ, tiếp nối bởi quá trình nghiên cứu và phối hợp phương pháp động não để định hình ý tưởng… nhưng thời điểm mà chúng hiện lên trong ý thức của chúng ta thường mang lại cảm giác vô cùng bất ngờ.

KHOẢNH KHẮC “CHỚP MẮT” CỦA NÃO BỘ

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu hai nhà khoa học về nhận thức John Kounios và Mark Beeman, những người đã khởi đầu nghiên cứu về khoảnh khắc “aha!” – đó là thời điểm mấu chốt khi một ý tưởng ập đến bất ngờ hoặc sự rõ ràng về toàn bộ ý tưởng đột nhiên được tìm thấy trong tâm trí của chúng ta. Thông qua nghiên cứu này, họ đã phát hiện ra một sự biến đổi đáng kinh ngạc trong não bộ con người ngay trước thời điểm đó. Bộ não của chúng ta dường như đóng cửa hoàn toàn với thế giới bên ngoài trong một thời gian rất ngắn. Như thể chúng ta chặn mọi tác động nhỏ cuối cùng từ môi trường bên ngoài và chỉ dựa vào hệ thống nội tại trong ý thức của mình để hoàn thiện suy nghĩ, giải pháp hoặc ý tưởng. Kounios mô tả nó như một “sự bùng nổ hoạt động” đột phá có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Điều này giúp giải thích tại sao những khoảnh khắc đó thường xảy ra vào lúc bạn ít mong đợi nhất; chẳng hạn như khi ngồi trên bãi biển, trên đường đi làm về nhà, hoặc thậm chí vào lúc ba giờ sáng khi bạn đang chìm trong giấc ngủ ngon. Những ý tưởng đột phá thường có cách xuất hiện khác biệt như thế, Isaac Newton là một minh chứng điển hình, ông đã tìm ra định luật hấp dẫn của mình ở giữa vườn táo mà không phải từ những trang sách hay từ bảng phấn đen.

NẮM BẮT Ý TƯỞNG TRONG KHOẢNH KHẮC CHỦ CHỐT

Hãy tưởng tượng bạn đang ở trong một vườn táo khi điều kỳ diệu “chạm” vào bạn… Điều gì sẽ xảy ra sau đó? Bạn có thể giữ được suy nghĩ ấy nếu bạn không viết nó ra không? Bạn có thể kết nối nó vào bộ nhớ bằng cách nào đó không? Bạn có chắc mọi thứ sẽ nguyên vẹn như ban đầu khi bạn nhớ lại sau này, hay tâm trí của bạn sẽ định hình nó thành một cái gì đó hơi khác một chút?

Nghiên cứu cho thấy rằng trí nhớ dài hạn của con người gần như không bao giờ kết thúc, nhưng trí nhớ ngắn hạn của chúng ta chỉ có khả năng chứa một vài mẩu thông tin – có khả năng chỉ là bốn. Vì vậy, việc bạn cần làm không chỉ là viết lên giấy ý tưởng xuất hiện bất ngờ ấy để đưa nó ra thế giới bên ngoài nhận thức giúp bạn có thể thấy nó một cách rõ ràng hơn, mà bạn còn cần cứu nó khỏi sự lãng quên trong tiềm thức của chính mình cũng giống như việc quên đi thực đơn từ bữa tối hôm qua, màu sắc đôi giày của đồng nghiệp, hoặc những điều mà mẹ bạn đã nói trong khi pha cho bạn một tách trà. Nói cách khác, ít nhất là một chút mơ hồ, có thể tan biến mãi mãi.

Nhưng có nhiều lý do hơn để viết ra một điều gì đó hơn là chỉ vì mục đích ghi nhớ. Đó chính là động lực. Thậm chí có lẽ là động lực để đạt được thành tích. Vì vậy, việc diễn đạt ý tưởng lên giấy có thể khơi dậy nhiều ý tưởng hơn nữa, thậm chí vượt trội hơn điều xuất hiện ban đầu. Nhiều từ ngữ hơn. Nhiều ca từ  và hình ảnh hơn.

CÁI NHÌN SÁNG TẠO VỀ NẮM GIỮ NGUỒN CẢM HỨNG

Việc nắm bắt nguồn cảm hứng – cũng giống như bản thân các ý tưởng – chuyển đổi từ người này sang người khác. Vì vậy, chúng tôi đã đặt câu hỏi cho bốn nhà sáng tạo hiện đại để khám phá xem nó có ý nghĩa như thế nào với họ.

Từ một nhà thiết kế sản phẩm

“Tôi thích quan điểm của Picasso về điều này: Cảm hứng tồn tại, nhưng nó phải tìm thấy bạn khi bạn đang làm việc.’ Tôi cần một cuốn sổ ghi chép để đưa những suy nghĩ của mình ra thế giới thực. Nếu không thì nó không là điều gì hơn ngoài một giấc mơ nhạt nhoà… Có một mối liên kết giữa những dòng suy nghĩ trong tâm trí của chúng ta với bề mặt giấy, đó chính là nội dung. Một bản vẽ có thể rất đơn giản nhưng vẫn chứa đựng rất nhiều nội dung của một ý tưởng, đó là cảm giác về cách sử dụng sản phẩm. Và đây là một trong những phần quan trọng nhất trong các thiết kế của tôi, xác định cách ý tưởng truyền đạt cảm xúc tới đối tượng, ngay trên những trang giấy. ” – Hadrien

Từ một nhạc sĩ

“Không giống như một chiếc máy tính, khi tôi cầm một cây bút trên tay, tôi có thể tự do lang thang trên những trang giấy trắng. Một bài hát giống như một câu đố … các ý tưởng được viết xuống, nhưng hiếm khi ở dạng kết nối theo trật tự. Mỗi cụm từ, mỗi mẩu giấy rời rạc là một gợi ý khác nhau về kết quả cuối cùng một cách mơ hồ. Vì vậy, khi cảm hứng ập đến, tôi cần phải hành động ngay tức thời. Không thiết lập vụng về, không internet khiến tôi phải phân tâm. Không có gì có thể làm gián đoạn dòng chảy. Giống như Coleridge đã miêu tả về tác phẩm ‘Kubla Khan’ của anh ấy (trừ sương mù do thuốc phiện), tôi phải bắt kịp giấc mơ của mình trước khi thực tế quay lại. Cây bút rơi trên trang giấy theo đúng nghĩa đen, tạo ra động lực dẫn dắt tôi đi tiếp ”. – Kris

Từ một người vẽ tranh minh họa

“Đối với bất cứ thứ gì tôi làm, tất cả đều bắt đầu từ trong cuốn sổ phác thảo của tôi. Tôi luôn mơ mộng hoặc nghiên cứu nhiều thứ để biến chúng thành nghệ thuật. Tôi thực sự không có gì khác để làm, ngoài việc nảy ra những ý tưởng mới và cố gắng biến chúng thành hiện thực! Một số bản phác thảo của tôi được hình thành từ một kết quả sẵn có trong tâm trí, trong khi một số ý tưởng khác xuất hiện trong đầu tôi và được ghi chú lại để tôi quay lại xem sau. Đó là sự kết hợp thực sự của những khoảnh khắc chớp tắt như bóng đèn với thiền định và cố gắng hoà mình vào vùng trời sáng tạo để khám phá và nhìn nhận thế giới thông qua bản vẽ. Nếu tôi không ghi lại một ý tưởng khi tôi nghĩ về nó, nó sẽ biến mất. Vì vậy, tôi tin tưởng giao phó tất cả những ý tưởng của mình cho cuốn sổ ký họa, vật luôn sát cánh bên tôi. ” – David

Từ một chủ doanh nghiệp

“Khi một cuốn sổ ghi lại những ý tưởng thuộc về riêng tôi, nó sẽ trở nên có giá trị hơn rất nhiều so với bột giấy trắng hay vết mực đen đơn thuần. Nó đại diện cho một lịch sử có thể nhìn thấy giúp tạo nên sự tự tin cho việc thực hiện những ý tưởng mới của tôi, khi biết rằng tôi đã làm điều này trước đây. Tại một hội nghị thiết kế ở Portland năm 2016, đó là phiên họp cuối cùng. Zoë Keating đứng trên sân khấu và đan xen những thử nghiệm âm thanh cello tuyệt vời của cô với những quan sát về quá trình sáng tạo. Sau đó, điều kỳ diệu đã xảy ra – một trong những nhận xét của cô ấy về việc sử dụng thử thách để đi vào trạng thái dòng chảy đã giúp tôi tạo ra mối liên kết giữa một số kết cấu hệ thống khác nhau mà tôi đã thử suy nghĩ đến. Đột nhiên tôi viết nguệch ngoạc và phác thảo một cách điên cuồng, các kim tự tháp nhiều lớp và biểu đồ venn của tôi tràn ra hết trang này đến trang khác. Khi nốt nốt nhạc cuối cùng mờ dần, cây bút của tôi cũng chậm lại, rồi dừng hẳn, và đó cũng là khoảnh khắc tôi nắm bắt được trọn vẹn cái nhìn sâu sắc về sự tiến bộ của những bộ óc sáng tạo. Cảm ơn Zoë, điều đó thật tuyệt vời. ” – Andy

1 thought on “Ý nghĩa của khoảnh khắc ‘AHA’”

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shopping Cart